Wie zich verdiept in hekserij, komt vroeg of laat het altaar tegen. Een bijzondere plek in huis, vaak aangekleed met kaarsen, kristallen, kruiden, beelden, een pentagram, schelpen, veren of andere voorwerpen die betekenis hebben voor de heks. Een plek waar de energie van de natuur, de elementen, de Godin, de God, voorouders of andere spirituele krachten samen kunnen komen. Voor veel heksen is het altaar vooral een heilige plek. Een plek waarbij je misschien even stil wordt, waar je een kaars brandt, een offer brengt of een ritueel uitvoert. Daar is natuurlijk niets mis mee. Maar voor mij is een altaar méér dan dat. Mijn altaar is niet alleen een plek waar ik eerbiedig naar kijk én het is mijn bureau waaraan ik werk. Ik weet dat dit voor de meeste heksen hetzelfde voelt als 'vloeken in de kerk'. Terwijl ik juist vind dit gewoon mag.
Een altaar is persoonlijk
Er bestaat geen universeel voorschrift voor hoe een heksenaltaar eruit moet zien. Wie verschillende tradities en moderne vormen van hekserij naast elkaar legt, ziet dat de inrichting behoorlijk kan verschillen. Sommige altaren zijn heel eenvoudig en bevatten nauwelijks meer dan een kaars en een paar natuurlijke voorwerpen. Andere zijn rijk gevuld met allerlei magische werktuigen, beelden, kruiden, stenen en persoonlijke symbolen. Dat verschil is niet vreemd. Hekserij is geen uniform geloofssysteem met één centraal boek waarin staat hoe jouw altaar eruit hoort te zien. Je altaar mag daarom weerspiegelen wie jij bent.
Wat voor de één een kristal is, is voor de ander een schelp. Waar de één werkt met een beeld van een Godin, voelt een ander zich juist verbonden met een boom, de maan, een voorouder of een voorwerp dat een diepe persoonlijke betekenis heeft. Een altaar hoeft bovendien niet duur te zijn. Een steen die je tijdens een wandeling hebt gevonden kan veel meer betekenis hebben dan een prachtig gepolijst kristal uit een winkel. Een oud schaaltje van je oma kan een offerkom worden. Een veer die je buiten vindt kan voor jou de verbinding met Air symboliseren. De kracht van een altaar zit uiteindelijk niet in de prijs of de perfectie van de spullen. De betekenis die jij eraan geeft, is veel belangrijker.
Een vast altaar
Een vast altaar is een plek die permanent aanwezig blijft. Misschien heb je een tafeltje, een plank, een kastje of een speciaal hoekje in een kamer ingericht. Je hoeft het niet iedere keer opnieuw op te bouwen wanneer je wilt werken. Een vast altaar kan een soort energetisch thuis worden. Je loopt er iedere dag langs. Je kunt er 's morgens een kaars aansteken, er even zitten met een kop thee, een tarotkaart trekken, een intentie uitspreken of simpelweg een moment van stilte nemen. Het altaar verandert daardoor soms vanzelf met jou mee.
Sommige voorwerpen blijven misschien maanden of jaren op dezelfde plaats omdat ze voor jou een vaste betekenis hebben. Andere dingen wisselen. Een steen die je op dat moment nodig hebt, komt erbij. Een kaars brandt op. Een kaart wordt vervangen. Een plant groeit. Een voorwerp dat ooit belangrijk was, verdwijnt misschien weer naar een andere plek. Een vast altaar hoeft dus helemaal niet statisch te zijn.
Een seizoensaltaar
Naast een vast altaar kun je ook werken met een seizoensaltaar. Hierbij verandert de inrichting mee met het jaar, de natuur en de verschillende momenten binnen het heksenjaar. Dat kan heel uitgebreid met de acht jaarfeesten, de sabbats, maar het kan ook veel eenvoudiger. Je kunt je laten leiden door de vier seizoenen, de maanfasen of gewoon door wat je op dat moment in de natuur tegenkomt. In de lente verschijnen misschien bloesemtakken, jonge blaadjes en bloemen op je altaar. In de zomer kunnen zonnesymbolen, kruiden, bloemen en vruchten hun plaats innemen. De herfst brengt bladeren, eikels, kastanjes, gedroogde bloemen en oogstsymbolen. In de winter kan het altaar juist donkerder en stiller worden, met dennen, takken, kaarslicht, stenen en symbolen van rust en naar binnen keren. Een seizoensaltaar maakt de cyclus van de natuur zichtbaar. Je hoeft de natuur niet alleen buiten te ervaren. Je kunt haar ook mee naar binnen nemen.
De vier windrichtingen
Wanneer je kijkt naar een meer traditionele Wicca- of witchcraftindeling van een altaar, kom je vaak de vier elementen tegen. In de noordelijke helft van de wereld is een veelgebruikte correspondentie: Noord voor Aarde, Oost voor Lucht, Zuid voor Vuur en West voor Water. In het midden wordt vaak Spirit geplaatst als verbindend vijfde element. Die indeling heeft een prachtige symboliek.
- In het Noorden vinden we Aarde. Het is de richting van gronding, stabiliteit, het fysieke, voeding en materie. Je kunt hier bijvoorbeeld stenen, zout, aarde, planten, hout of een pentakel plaatsen.
- In het Oosten vinden we Lucht. Het is verbonden met de dageraad, beweging, gedachten, communicatie, inspiratie en een nieuw begin. Een veer, wierook, een belletje of een ander symbool van lucht kan hier een plek krijgen.
- In het Zuiden vinden we Vuur. Het zuiden wordt geassocieerd met warmte, de zon, wilskracht, passie, transformatie en levenskracht. Een kaars is misschien wel het meest vanzelfsprekende symbool voor deze plek.
- In het Westen vinden we Water. Water staat voor emoties, intuïtie, dromen, het onderbewuste en stroming. Een schaal met water, een schelp, een kelk of een ander watersymbool kan hier worden geplaatst.
- En dan is er het Midden. De Spirit. Het punt waar de elementen elkaar ontmoeten. Het centrum kan worden gezien als de verbinding tussen aarde, lucht, vuur en water. Hier kan bijvoorbeeld een pentagram, een bijzondere steen, een kaars, een Godinbeeld of een ander persoonlijk symbool staan.
Deze indeling is overigens geen universele regel. De vier elementen en hun windrichtingen worden binnen verschillende tradities anders geïnterpreteerd en de bekende Noord-Aarde, Oost-Lucht, Zuid-Vuur en West-Waterindeling is vooral een moderne magische traditie, geen natuurwet. Dat vind ik eigenlijk een belangrijke gedachte. Je hoeft niet bang te zijn dat je het 'verkeerd' doet.
Het altaar als spiegel
Een altaar kan ook een spiegel worden van wat er op dit moment in je leven speelt. Misschien heb je behoefte aan bescherming. Dan kunnen beschermende symbolen, stenen of kruiden tijdelijk centraal staan. Misschien zit je in een periode van verandering. Dan kan Vuur een belangrijke plaats krijgen. Misschien verlang je naar rust en gronding. Dan kan Aarde meer aanwezig zijn. Misschien ben je bezig met intuïtie, dromen of emotionele verwerking. Dan kan Water zich sterker laten voelen. Je kunt je altaar daardoor ook zien als een soort gesprek met jezelf.
- Wat heb ik nu nodig?
- Waar wil ik mijn aandacht op richten?
- Wat wil ik loslaten?
- Wat wil ik uitnodigen?
- Welke energie wil ik versterken?
- Daar hoeft niet altijd een ingewikkeld ritueel aan vooraf te gaan.
- Soms is het simpelweg een kwestie van voelen.
En dan is er nog mijn manier
Ik merk dat ik mijn altaar niet alleen wil gebruiken om te eren, te mediteren of rituelen uit te voeren want ik wil er ook gewoon werken. Tarotkaarten leggen. Een ritueel voorbereiden. Met kruiden bezig zijn. Een intentie schrijven. Een spreuk uitwerken. Een kaars kiezen. Een pendel gebruiken. Een boek erbij pakken. Dingen neerleggen en weer verschuiven totdat het klopt en soms staat mijn altaar gewoon midden in een proces. Daarmee bedoel ik dat het er niet altijd perfect en opgeruimd uitziet. Soms liggen er kaarten. Soms een schrift. Soms liggen er kruiden of een voorwerp waarmee ik op dat moment bezig ben. Soms liggen er studieboeken op. Soms krijgen mijn verse keuken-kruiden een plekje. Soms staat er een kop thee naast en eerlijk gezegd vind ik dat juist mooi. Een altaar hoeft niet altijd te lijken alsof het uit een prachtig gestileerd spiritueel tijdschrift komt. Misschien zit daar voor mij wel de essentie.
- Een altaar mag heilig zijn.
- Het mag gebruikt worden.
- Het mag leven.
- Het mag een werktafel/bureau van de heks zijn..
Een altaar hoeft dus niet perfect te zijn
Misschien is dat wel één van de mooiste dingen die ik over een altaar kan zeggen: het hoeft niet perfect te zijn. Je hoeft niet alle magische werktuigen te bezitten. Je hoeft geen groot tafeltje te hebben. Je hoeft geen complete verzameling kristallen te hebben. Je hoeft niet precies de inrichting uit een boek over te nemen. Je hoeft zelfs geen permanent altaar te hebben. Een altaar kan een speciaal tafeltje zijn, maar ook een klein dienblad dat je tevoorschijn haalt wanneer je ermee wilt werken. Het kan buiten op een boomstronk zijn. Het kan een vensterbank zijn. Of een klein hoekje op een kast en het kan veranderen. Steeds opnieuw.
Mijn altaar is heilig omdat ik ermee leef. Het is mijn werkplek omdat mijn magie niet alleen iets is waar ik naar kijk. Het is iets waar ik mee werk. Dat kan magisch werk en het kan ook heel gewoon dagelijks werk zijn. Zo zit ik nu dit blog te schrijven met mijn laptop op mijn altaar. De fijne attributen staan dicht bij me en dat geeft me inspiratie en rust.